Cấp độ và loại hình phiên dịch

Nghề dịch có hai ngành khác nhau cơ bản: dịch viết/ biên dịch (translation) và dịch nói/ phiên dịch (interpreting). Mỗi ngành có những yêu cầu và thách thức khác nhau. Chẳng hạn, biên dịch đòi hỏi dịch giả phải có khả năng khai thác tư liệu cách phong phú và đa dạng, trong khi phiên dịch đòi hỏi phải có trí nhớ tốt và một số kỹ năng riêng để thực hiện nhiệm vụ dịch thuật.

Ngành phiên dịch có 2 loại hình khác biệt: dịch đuổi (consecutive) và dịch song song (simultaneous). Dịch đuổi là khi diễn giả nói hết một đoạn ngắn đủ nghĩa, dừng lại, rồi mới bắt đầu dịch. Dịch song song là khi phiên dịch viên được trang bị tai nghe để nghe lời dịch và dịch giả phải nói cùng lúc hoặc sau khi diễn giả nói xong một câu,

Để dịch đuổi, phiên dịch viên phải rèn luyện kỹ năng trình bày, diễn thuyết, phải có trí nhớ tốt. Khi dịch song song, dù ngồi trong cabin không phải đối mắt với đám đông, nhưng phiên dịch phải rèn luyện phản xạ nhanh và biết cách sử dụng ngôn từ lưu loát.

Quy trình phiên dịch là Nghe ngôn ngữ nguồn > Phân tích ngôn ngữ học và văn hóa > Diễn đạt bằng ngôn ngữ mục tiêu.

Trong cả hai hình thức dịch thì người phiên dịch đều phải làm việc trong một sức ép lớn, hoặc do bối hoặc, hoặc do thời gian.

CÁC CẤP ĐỘ VÀ LOẠI HÌNH DỊCH

(Levels and types of interpreting)

  • Cấp độ 1/ Language aide: Trình độ sử dụng ngôn ngữ đủ để đáp ứng mục tiêu giao tiếp bình thường
  • Cấp độ 2/ Para-professional interpreter: Trình độ sử dụng ngôn ngữ thứ hai cho nhiệm vụ chủ yếu của người phiên dịch
  • Cấp độ 3/Interpreter: Trình độ nghiệp vụ đầu tiên đáp ứng nhu cầu phiên dịch. Có thể chuyên sâu về một số lĩnh vực nào đó.
  • Cấp độ 4/ Conference interpreter: Trình độ nghiệp vụ mang tính chuyên nghiệp cao. Người phiên dịch có khả năng dịch cả hai loại hình, dịch đuổi và dịch song song trong các cuộc họp, hội thảo, hội nghị về kinh tế, khoa học và chính trị quốc tế. Người ở trình độ này có khả năng hoạt động thuần thục, đặt chuẩn quốc tế.
  • Cấp độ 5/ Senior Conference Interpreter: Phiên dịch ở trình độ này phải thể hiện tính chuyên nghiệp cao, có kinh nghiệm đa dạng và thể hiện năng lực dẫn đầu trong lĩnh vực của mình, có khả năng giám sát và tổ chức thực hiện công việc dịch thuật cho một đội phiên dịch.

Để tìm hiểu thêm về các cấp độ và các bài thi cấp chứng chỉ theo từng cấp độ. Bạn cần tìm hiểu thêm về hế thống cấp chứng chỉ NAATI

CÁC LOẠI HÌNH PHIÊN DỊCH

  1. Dịch toàn bộ văn bản (whole speech interpreting): Trong loại hình này, người nói sẽ nói hết bài của mình, sau đó phiên dịch bắt đầu làm việc. Ví dụ: khi trình bày kế hoạch triển khai mặt hàng mới của công ty, có tính chất định hướng, hoặc giới thiệu ngắn gọn nội dung cuốn sách. Thách thức của loại hình này là trí nhớ và kỹ năng ghi chép.
  2. Dịch cộng đồng (Community interpreting): Là loại phiên dịch trong lĩnh vực dịch vụ công cộng nhằm tạo điều kiện giao tiếp giữa các quan chức và dân thường như tại đồn cảnh sát, văn phòng nhập cưu, trung tâm phúc lợi xã hội, đơn vị y tế, …Sau này loại hình này còn bao gồm cả court interpreting. Vai trò của người phiên dịch là làm cho hai bên hiểu nhau để giải quyết công việc, vừa là người trung gian về ngôn ngữ, vừa trong gian về xã hội. Về phiên dịch tòa án, có những nguyên tắc trung tính mà phiên dịch viên phải tuân thủ để đảm bảo tính trung lập khi dịch, không thiên về bên nào
  3. Dịch bài giảng (Lecture interpreting): Là phiên dịch tại những buổi đào tạo, tập huấn, giảng dạy, thường sẽ là dịch đuổi. Thông thường, người giảng bài sẽ có xu hướng nói chậm, ngắt đoạn ngắn, tạo điều kiện cho phiên dịch truyền đạt chính xác và đầy đủ ý.
  4. Dịch theo đoàn (Escort interpreting): Là phiên dịch trong những chuyến đi theo đoàn chuyên gia nước ngoài sang khảo sát thị trường cho một dự án. Đoàn công tác thường sẽ xuống địa phương tìm hiểu, làm khảo sát và thu thập dữ liệu. Công việc này đòi hỏi phiên dịch viên có khả năng điều chỉnh ngôn ngữ và am hiểu phong tục tập quán của cả hai bên.
  5. Nhìn văn bản dịch (Sight interpreting) :Đây là trường hợp khi phiên dịch cầm vằng bản bằng ngôn ngữ nguồn, đọc đến đâu dịch sang ngôn ngữ đích đến đó. Loại này thường thấy trong dịch song song.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *